Module Fonetische Transcriptie 2009

OpleidingTaalwetenschap
ModuleFonetische Transcriptie
VakcodeTW75171
Studielast5 ECTS
Ingangseis deze cursus hoort gelijktijdig met of na de cursus 'Spraak' te worden gevolgd (volgorde-eis).
Periodesemester 1 (september t/m december 2009)
Inlichtingen Onderwijssecretariaat Taal- en Letterkunde
zie ook IFA teaching
zie ook de pagina in de studiegids
Onderdeel van BA Taalwetenschap (eerste jaar)
DocentPaul Boersma
Tijd en plaatswoensdag 15.00-16.45 uur, PCH K04
Leerdoel 5 jaar
Vijf jaar na deze cursus weet je nog dat sprekers doelgericht spraak produceren: hun doel is het teweegbrengen van een bepaalde perceptie bij de luisteraar.
Leerdoel direct
Direct na deze cursus kun je: de klanken van de talen van de wereld uitspreken, onderscheiden en noteren in het Internationaal Fonetisch Alfabet; articulatorische en perceptieve relaties tussen klanken benoemen; uitleggen hoe de spreker door middel van articulaties de akoestiek zodanig kan besturen dat bij de luisteraar een bepaalde perceptie teweeggebracht wordt; historische klankveranderingen verklaren in termen van de triade articulatie-akoestiek-perceptie.
Inhoud
Het uitspreken en horen van toon en intonatie, actieve articulatoren, articulatieplaatsen, plosieven (waaronder ejectieven, implosieven en kliks), fricatieven, nasalen, trillers, lateralen, klinkerhoogte, klinkerplaats, ronding, nasalisatie, fonatietypen. Van al deze dingen ook de bijbehorende articulaties, akoestische verschijnselen en teweeggebrachte perceptie. En toepassing op historische klankveranderingen.
Onderwijsvorm
practicum
Studiemateriaal
1. het boek Vowels and consonants: an introduction to the sounds of languages van Peter Ladefoged, Blackwell 2005, 191 pagina's met CD, €40. Te koop bij studievereniging VOS of bij boekhandel Atheneum.
2. het gratis te downloaden computerprogramma Praat. Te gebruiken thuis of in de Mediatheek in het P.C.Hoofthuis.
3. het gratis te downloaden lettertype Charis SIL, te gebruiken in zowel Praat als MS Word, en te downloaden van de Praat-homepage.
4. de transcriptiecursus met Boersma's uitspraak van de klanken van de talen van de wereld, plus snelle toegang tot Ladefoged's opnamen; voor de download- en installatiehandleiding zie les 1.
5. allerlei extra materiaal, uit te delen in de les (zie de afzonderlijke lessen).
Kosten
€20 (aangenomen dat je hetzelfde boek voor het college Spraak gebruikt).
Voertaal
Nederlands.

Toetsing:

Je kunt maximaal 100 punten verzamelen:

  1. Spreektoetsen: tijdens les 2 (2 punten), plus een individuele spreektoets in de week van 14 tot 18 december 2009 (28 punten). In totaal maximaal 30 punten.
  2. Huiswerk: opdrachten lever je uiterlijk tijdens de volgende les in (in les 2 tot en met 9, en 11). Voor de 21 opdrachten kun je in totaal maximaal 10 punten krijgen. Je hoeft de huiswerkvragen niet 'goed' te hebben, als je maar laat zien dat je erover nagedacht hebt. Het is zelfs prima als je fouten maakt in het huiswerk, want voornamelijk van je fouten leer je.
  3. Luistertoets: tijdens de eindtoets (15 punten).
  4. Proefwerk historie: tijdens les 10. Maximaal 10 punten.
  5. Eindtoets over medeklinkers, klinkers, 'overzicht': na de laatste les (zie onder). Maximaal 35 punten.

Je totaal wordt aan het eind door 10 gedeeld, dan afgerond op halven. Heb je minder dan een vijfeneenhalf, dan vervallen alle punten voor je huiswerk en toetsen, en krijg je in januari een herkansing over de hele stof.

De studietijd (5 ECTS = 140 uur) kun je als volgt verdelen:

Dat is in totaal slechts 106 uur (6,6 uur per week). Die overige 34 uur heb je alleen maar nodig als je de herkansing moet doen in januari!

Studiehandleiding per les

Les 1
2 sept.
2009		 Eerste uur: De spreker bestuurt de luisteraar
   Algemeen: perceptie < akoestiek < articulatie < spieren.
   Verschil tussen ademen en spreken:
      - beste contrasten < spectraal onderscheidbaar < niet nasaal < LP+;
      - beste contrasten < luid < sonorant < IA+.
   Extra studiemateriaal: plaatjes van de werking van LP en IA.
   Bespreking pagina 0: het IPA-systeem.
   Uitleg werking Praat en transcriptiecursus.
Tweede uur: Toon en intonatie (CD, hs. 2)
Boersma's transcriptiecursus installeren (thuis of op de studentencomputers in de Mediatheek):
   1. Download Praat en installeer het (instructies op de downloadpagina).
   2. Download van dezelfde webpagina als Praat het fonetisch lettertype en installeer het.
   3. Download het archief met de IPA-cursus van Blackboard (ongeveer 10 MB).
   4. Installeer het gedownloade archief (dubbelklikken, OK klikken); er onstaat een folder ipa_cursus.
Transcriptiecursus uitvoeren (thuis of op de studentencomputers in de Mediatheek):
   1. Kies in Praat Read from file... uit het Read-menu.
   2. Open het bestand -IPA-cursus-.man, dat in de folder ipa_cursus staat.
   3. Kies een fatsoenlijke fontgrootte, bijvoorbeeld 24 punten.
   4. Zoom uit naar het hele scherm, zodat de teksten niet rechts van je scherm af lopen.
Huiswerk:
   1. Zichtbaar maken van toonhoogtecontouren in Praat.
   2. Muzikale intervallen.
   3. Een historische verandering in het Limburgs: tonogenese.
   Spreekoefening: toon en intonatie.
Les 2
9 sept.
2009		 Eerste uur:
   - Inleveren huiswerk 1-3 (1 punt).
   - Spreektoets toon en intonatie (2 punten).
Tweede uur: Medeklinkers in Nederlands en Engels (hs. 11)
   Hun productie, geluid en transcriptie.
Huiswerk:
   4. Het Nederlandse medeklinkersysteem.
   5. Een historische verandering in het Germaans: de wet van Grimm.
   Spreekoefening: Engelse en Nederlandse medeklinkers.
Les 3
16 sept.
2009		 Eerste uur:
   - Inleveren huiswerk 4-5 (1 punt).
   - Bespreking huiswerk 1-3.
Tweede uur: Nog meer medeklinkers in Nederlands en Engels (hs. 11)
   Hun productie, geluid en transcriptie.
   Spraakorganen: primaire functies, functies in spraak.
Huiswerk:
   6. Correctie van Ladefoged's tabel 11.2.
   7. Historische verschuivingen in Germaanse medeklinkers.
   Spreekoefening: nog meer Engelse en Nederlandse medeklinkers.
Les 4
23 sept.
2009		 Eerste uur:
   - Inleveren huiswerk 6-7 (1 punt).
   - Bespreking huiswerk 4-5.
Tweede uur: Klinkers in Nederlands en Engels (hs. 12)
   Hun productie, geluid en transcriptie.
   Spraakorganen: primaire functies, functies in spraak.
   Besturing van de luisteraar:
       hoge klinkers < lage F1 < tong vóór hoog < GG+
          of     < tong achter hoog < StyG+
Huiswerk:
   8. Het Nederlandse klinkersysteem.
   9. Relatie tussen perceptie en articulatie van klinkers.
   10. Historische verschuivingen in Germaanse klinkers.
   Luisteroefening: Engelse en Nederlandse medeklinkers.
Les 5
30 sept.
2009		 Eerste uur:
   - Inleveren huiswerk 8-10 (1 punt).
   - Bespreking huiswerk 6-7.
Tweede uur: Nog meer klinkers in Nederlands en Engels (hs. 12)
Huiswerk:
   11. Perceptieve doelen bij klinkers.
   12. Historische rekking van klinkers in open lettergreep.
   Spreekoefening: Engelse en Nederlandse klinkers.
Les 6
7 okt.
2009		 Eerste uur:
   - Inleveren huiswerk 11-12 (1 punt).
   - Bespreking huiswerk 8-10.
Tweede uur: Wat het strottenhoofd zoal kan (hs. 13)
   Besturing van de luisteraar:
       [-stem] < geen trillende stembanden < aspiratie < PCA+, IA-
          of     < ejectie < IA++, StyH+
       [+stem] < trillende stembanden < sonorantie < LP- of...
          of     < implosie < SteH+
Huiswerk:
   13. Plaatjes namaken.
   14. Historische veranderingen in de PIE /k/.
   15. Historische relatie tussen toon en stemhebbendheid: wet van Verner.
   Spreekoefening: medeklinkers, inclusief stemloosheid.
Les 7
14 okt.
2009		 Eerste uur:
   - Inleveren huiswerk 13-15 (1 punt).
   - Bespreking huiswerk 11-12.
Tweede uur: Wat het strottenhoofd nog meer kan (hs. 13)
Huiswerk:
   16. Plaatjes namaken.
   17. Akoestische eigenschappen van ejectieven.
   Grote spreekoefening: medeklinkertabel.
Les 8
28 okt.
2009		 Eerste uur:
   - Inleveren huiswerk 16-17 (1 punt).
   - Bespreking huiswerk 13-15.
Tweede uur: Actieve articulatoren en articulatieplaatsen (hs. 14)
   - Inclusief faryngalen en epiglottalen.
Huiswerk:
   18. Herhalingsopdracht over ejectieven.
   19. Het benoemen van tongbewegingen.
   20. Plaatjes van sibilanten namaken.
   Grote spreekoefening: medeklinkertabel.
Les 9
4 nov.
2009		 Eerste uur:
   - Inleveren huiswerk 18-20 (1 punt).
   - Bespreking huiswerk 16-17.
Tweede uur: Manieren van articulatie (hs. 14)
   - Trillers, lateralen, kliks.
Huiswerk:
   21. Is Weert kampioen?
   Spreekoefening: alle medeklinkers.
Les 10
11 nov.
2009		 Eerste uur:
   - Proefwerk historie (10 punten).
Tweede uur: Meer manieren van articulatie (hs. 14)
   - Trillers, lateralen, kliks.
Huiswerk:
   Spreekoefening: alle medeklinkers.
Les 11
18 nov.
2009		 Eerste uur:
   - Inleveren huiswerk 21 (1 punt).
   - Bespreking huiswerk 18-20.
Tweede uur: Klinkers (hs. 15)
Huiswerk:
   Spreekoefening: alle klinkers.
Les 12
25 nov.
2009		 Eerste uur:
   - Bespreking huiswerk 21.
Tweede uur: Meer klinkers (hs. 15)
Huiswerk:
   Spreekoefening: alle klinkers.
Les 13
2 dec.
2009		 Eerste uur:
   - Oefenen.
Tweede uur: Oefenen
   - Oefenen.
Huiswerk:
   Proeftentamen: thuis maken.
Les 14
9 dec.
2009		 Eerste uur:
   - Bespreking proeftentamen.
Tweede uur: Oefenen uitspraak gekke woordjes, luistertoets en 'overzicht'.
Week
14-18
dec.
2009		 Individuele spreektoetsen van 15 minuten (28 punten).
Eind-
toets
16 dec.?
2009?
xx
xx		    - Luistertoets (15 punten).
   - Proefwerk klinkers, medeklinkers, 'overzicht' (24 punten).
Go to IFA home page
Deze pagina is: http://www.fon.hum.uva.nl/paul/transkripsi/, door Paul Boersma, 21 juni 2009